Soms lopen dingen niet zoals je graag zou willen. Resultaten zijn minder, het duurt langer om het resultaat te krijgen wat je wilt, of je behaald het tegenovergestelde van wat je doel was. Het is dan makkelijk om naar één oorzaak te wijzen, en dat aan te pakken. Maar met welk doel doe je dat dan? Los je er ook echt iets mee op? Is een ingrijpende verandering ook echt de oplossing?

Vorige week bijvoorbeeld, ontstond een lichte paniek rondom het vakgebied begrijpend lezen. Leerlingen van 15 lezen slechter en met een lager niveau dan we willen, een kwart van hen leest onvoldoende goed. Meteen begonnen opiniemakers te roepen om allerlei maatregelen. Begrijpend lezen is de directe oorzaak van de problemen, en moet dus worden vervangen voor gewoon lezen. Hier wordt vervolgens serieus op ingegaan. Anderen zeggen dat begrijpend lezen en leesvaardigheden niet een doel zijn op zich zouden moeten zijn, er moet meer context worden gegeven aan wat leerlingen leren. Er wordt ook geroepen dat de tijd voor begrijpend lezen beter gestoken kan worden in algemene ontwikkeling van leerlingen, en het lezen dan vanzelf beter zal gaan. Allerlei voorstellen voor grote en structurele veranderingen dus.

De echte oorzaak

Helaas hoeft er lang niet altijd een directe oorzaak te zijn voor een probleem. Om te zeggen dat iets een oorzaak zou kunnen zijn moet het voor het gevolg gebeuren en een logisch verband hebben met het gevolg. En dan nog kunnen er factoren zijn die beide punten beïnvloeden, die meespelen, zonder dat ze direct de oorzaak zijn. In onze ingewikkelde wereld kun je je voorstellen dat het niet heel vaak voorkomt dat een probleem één directe simpele en logische oorzaak heeft. Toch doe je dat wel snel. Het geeft je een veilig gevoel van controle en voorspelbaarheid. Daarnaast helpt het voor jouw zelfbeeld als dingen niet ook jouw schuld zijn, maar komen door iets anders waar jij geen invloed op hebt.

Om het voorbeeld van het begrijpend lezen er nog even bij te pakken; ja er is nu meer begrijpend lezen en leesvaardigheid is lager. Beide punten gaan over lezen, dus het is een logisch verband. Maar er kan nog veel meer meespelen. Doordat kinderen meer tijd naar een beeldscherm kijken, pakken ze minder snel een boek. Doordat ouders meer werken en zelf ook graag naar hun eigen beeldscherm kijken, lezen ouders misschien minder voor, en laten ze minder aan hun kind zien dat lezen leuk kan zijn. Zo is lezen echt iets voor op school, iets dat nu eenmaal moet. Daarnaast is het ook heel fijn dat het de schuld is van het opgelegde curriculum. Niet van de leraren, de ouders, of de leerlingen. Ook niet echt van de regering of mensen die regels maken. Want het curriculum zegt nu eenmaal dat lezen zo moet.

Is verandering wat we willen?

Als je een simpele oorzaak hebt is er ook een simpele oplossing, dat is super fijn en makkelijk en overzichtelijk: je haalt gewoon de oorzaak weg! Alleen, zo werkt het natuurlijk niet altijd. Verandering zonder goed na te denken over wat je dan wél wilt kan voor heel veel problemen zorgen. Want, stel, dan is er straks geen begrijpend lezen meer. En het woord ‘ofschoon’ staat in een zin. En dan? Dan zeg je natuurlijk ten eerste dat het woord ofschoon een taalfout is omdat de schrijver zich aan zou moeten passen aan zijn leespubliek, maar dat neemt niet weg dat je woordenschat er niet beter op wordt. En alleen omdat iets vervelend is of je er niet goed in bent betekent niet dat je dat volledig kan schrappen.

Verandering kan daarnaast duur zijn, tijd kosten, inzet kosten. Het is niet iets waar veel mensen op zitten te wachten. Waarom zou je iets proberen te maken wat niet écht stuk is? Dit is ook het probleem met “tijdelijke” noodoplossingen. Als de noodoplossing werkt waarom ga je dan op zoek naar een andere oplossing? Helemaal als je niet eens zeker weet of de oplossing die is bedacht het effect gaat hebben die jij wilt. Nu we nadenken over wat we moeten doen om te veranderen, is verandering dan nog steeds de oplossing? Of is het nog wel even goed zo?

Verandering volhouden

Okee, je weet zeker dat de oorzaak die je hebt gevonden ook echt de oorzaak is, en je bent bereidt om zelf dingen anders te gaan doen. Kun je de verandering dan ook echt op de lange termijn volhouden? Als dit niet lukt is het vaak alleen maar verwarrend voor anderen dat er de ene na de andere oplossing wordt uitgeprobeerd, zonder dat de verandering blijft. En echte, langdurige verandering is moeilijk. Denk maar aan de goede voornemens die de meesten van ons elk jaar beginnen. Vaak is er toch een beloning in het oude gedrag wat dat gedrag veel fijner maakt, al is het maar dat je dat al gewend bent. Daarnaast kan het nog eens zo zijn dat anderen niet meewillen in jouw verandering, en het daardoor moeilijker maken om het vol te houden.

Succesvol veranderen

Om dingen in je eigen leven succesvol te veranderen zijn er een aantal dingen waar je op moet letten voor je de verandering inzet. Je goed voorbereiden zorgt ervoor dat je het ook echt vol kan houden. Zie voor je wat je doel is. Let erop dat wat je anders gaat doen je ook echt dichterbij dat doel brengt. Houd rekening met andere factoren die mee kunnen spelen waar het om jouw doel gaat. Bedenk je dat het hard werken is om dingen anders te doen, helemaal aan het begin. En plan ook voor de moeilijk momenten waarop je geen zin hebt, moe bent, anderen het niet met je eens zijn. Als je het helemaal goed wilt doen plan je een terugval. De meesten vallen wel eens of meerdere keren terug als ze iets willen veranderen. Dat is niet erg als je er rekening mee houdt, en je plan weer oppakt.

Weet je nu zeker dat verandering de oplossing is maar lukt het je niet? Zijn er dingen die jij wilt of moet veranderen en kom je er niet uit? Neem dan contact met ons op! We helpen je er graag bij, of het nu gaat om het volhouden van je leerwerk, sport gewoontes, financiële voornemens of je dieet.